Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗ — Шупашкар хулинчи ҫамрӑксен театрӗ. Тулли ячӗ — Чӑваш Республикин «Халӑхсен туслӑхӗн орденлӑ Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗ» автономиллӗ учрежденийӗ. Театр республикӑра ачасемпе ҫамрӑксем валли паллӑ вырӑн шутланать, чӑвашла тата вырӑсла спектакльсем лартать.

Истори

Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрне 1932 ҫулта Шупашкарта йӗркеленӗ. Театра йӗркелеме Чӑваш АССРӗн Наркомпрос чӗннипе Чӑваш Ене килнӗ Ленинградри режиссёрсемпе педагогсем Эдвин Фейертаг тата Маргарита Фигнер пулӑшнӑ. Пӗрремӗш труппин никӗсне Чӑваш музыкаӑпа театр техникумӗн театр уйрӑмӗн студенчӗсем кӗнӗ.

Пӗрремӗш спектакле — К. Е. Егоров куҫарнӑ Л. А. Бочин пьесипе лартнӑ «Ҫамрӑк хутлӑх» («Топай») — 1933 ҫулхи акан 3-мӗшӗнче кӑтартнӑ. Спектакле Э. Д. Фейертаг режиссёр лартнӑ, художникӗ А. Г. Дымов пулнӑ. Ҫак куна Чӑваш ҫамрӑксен театрӗн ҫуралнӑ кунӗ тесе шутлаҫҫӗ.

1934–1935 ҫулсенче театра Б. И. Праудин (пултарулӑх ертӳҫи тата тӗп режиссёр) ертсе пынӑ, ун хыҫҫӑн — В. С. Петров (1934–1935 ҫулсенче — режиссёр, 1935–1941 тата 1947–1952 ҫулсенче — пултарулӑх ертӳҫи). 1933–1939 ҫулсенче театрта пукане спектаклӗсене те лартнӑ.

Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи ҫулӗсенче театрӑн хӑйӗн ӗҫне чарма тивнӗ. Ӗҫӗ-хӗле 1947 ҫулта малалла тӑснӑ. Тӗрлӗ вӑхӑтра пултарулӑх ертӳҫисем пулса В. П. Романов (А. Д. Поповӑн тата М. О. Кнебелӗн вӗренекенӗ), З. Д. Ярдыкова, А. Г. Васильев (Л. С. Вивьенӑн вӗренекенӗ) ӗҫленӗ.

1957 ҫулта реорганизациленӗ хыҫҫӑн театра Чӑваш наци театрӗн статусне панӑ. 1995–2003 ҫулсенче Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗ ятлӑ пулнӑ. 1999 ҫулта театра паллӑ чӑваш сӑвӑҫин, публицисчӗн тата общество ӗҫченӗн Ҫеҫпӗл Мишшин ятне панӑ. Театр хӑйӗн хальхи ятне — Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗ — 2003 ҫулта илнӗ.

Ҫурт

Театрӑн нумай ҫул хушши хӑйӗн сцени пулман. 2016 ҫул вӗҫӗнче ҫамрӑксен театрне Шупашкарти Мускав проспектӗнчи малтан «Ҫеҫпӗл» кинотеатр пулнӑ ҫурта панӑ. Ҫапла вара, Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ театр ҫав ҫуртра чӑн-чӑн вырӑн тупнӑ.

2019 ҫулта «Культура» наци проектӗнчи «Культура хутлӑхӗ» федераци проекчӗпе ҫурта тӗплӗн юсанӑ. Юсанӑ хыҫҫӑн театр пӗтӗмпех улшӑннӑ: икӗ хӑтлӑ зал — пысӑкки тата пӗчӗкки — йӗркеленӗ, хальхи вӑхӑтри репетици тумалли пӳлӗмсем, «Овация» театр студийӗн тата Вагаповсем ячӗллӗ халӑх ташши ансамблӗн занятийӗсене ирттермелли пӳлӗмсем уҫнӑ. Театрта «Ҫеҫпӗл» кинозала упраса хӑварнӑ, унта хальхи фильмсене кӑтартаҫҫӗ.

Театр адресӗ: Шупашкар, Мускав проспекчӗ, 33/9 ҫурт.

Труппа

Театрта труппӑн хӑйне евӗрлӗ икӗ чӗлхеллӗ йышӗ ӗҫлет. Чӑваш ҫамрӑксен театрӗн мухтавӗ тата мӑнаҫлӑхӗ — театрта вун-вун ҫул ӗҫленӗ ветерансем: РФ тава тивӗҫлӗ артисчӗ, Чӑваш Енӗн халӑх артисчӗ Василий Павлов, республикин халӑх артисчӗсем Лидия Красова, Валентина Музыкантова, Светлана Савельева, Валентина Сурикова, Полина Чамжаева тата ыттисем те.

Паянхи кун театр труппинче ӗҫлеҫҫӗ: Чӑваш Республикин халӑх артисчӗсем Ирина Архипова тата Александр Степанов; Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗсем Владимир Григорьев, Николай Дмитриев, Светлана Дмитриева, Татьяна Зайцева-Ильина, Венера Пайгильдина, Леонид Яргейкин, Виталий Сергеев, Владимир Свинцов; Альбина Агеева, Надежда Полячихина, Яна Кузьмина, Елизавета Лаврова артистсем тата ыттисем те.

Театрӑн тӗп режиссёрӗ — Михайлов Дмитрий Вячеславович. Директорӗ — Иванова Ольга Владиславовна. Тӗп художникӗ — Комиссарова Лариса Анатольевна.

Репертуар

Наци культурипе чӑваш чӗлхине упраса хӑварас тата анлӑ сарас тӗллевпе театр кашни ҫулах чӑвашла виҫӗ спектакль таран кӑларать. Театрӑн репертуарне вырӑс классикин, чӑваш драматургӗсен, ют ҫӗршыв литературин хайлавӗсем тӑрӑх лартнӑ спектакльсем кӗреҫҫӗ.

Юлашки ҫулсенчи чи пӗлтерӗшлӗ спектакльсен хушшинче:

• Чӑваш Республикин халӑх ҫыравҫи Юхма Мишши хайлавӗсемпе лартнӑ «Куккук куҫҫулӗ» тата «Шурҫамка»;
• «Ҫӗн Кун Ачи» — чӑваш поэзийӗн классикӗ Ҫеҫпӗл Мишши пирки спектакль;
• Н. В. Гоголь хайлавӗпе «Шинель»;
• С. Т. Аксаков хайлавӗпе «Аленький цветочек»;
• А. де Сент-Экзюпери хайлавӗпе «Маленький принц»;
• М. Горькийӗн «На дне»;
• А. С. Пушкин хайлавӗпе «Капитанская дочка»;
• А. Н. Островскийӗн «Гроза»;
• У. Шекспирӑн «Ромео тата Джульетта»;
• Ф. М. Достоевский хайлавӗпе «Преступление и наказание».

Спектакльсем лартма Раҫҫейӗн тӗрлӗ регионӗсенчен профессионаллӑ режиссёрсемпе художниксене чӗнсе илеҫҫӗ, ҫамрӑк ӑрӑва кӑсӑклантаракан инноваци проекчӗсене хатӗрлеҫҫӗ. Театр пӗтӗм Раҫҫейри тата тӗнчери театр фестивалӗсене яланах хутшӑнать.

Хисепӗсем

• Халӑхсен туслӑхӗн орденӗ (1984);
• Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш Ен Комсомолӗн премийӗ (1979).

Хальхи вӑхӑтра

Паянхи кун Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗ — хӑйӗн йӑли-йӗркисемпе, йӗркеленнӗ те вӑйлӑ труппӑпа тата пуян репертуарпа уйрӑлса тӑракан республикӑри паллӑ театрсенчен пӗри. Театрӑн ҫӗнелнӗ ҫурчӗ театр юратакансем валли аван вырӑн пулса тӑнӑ. Театр ҫамрӑксемпе хастар ӗҫлет, «Овация» театр студийӗпе Вагаповсем ячӗллӗ халӑх ташши ансамбльне аталантарать. Театр спектаклӗсене Раҫҫейри паллӑ театр ӗҫченӗсемпе критикӗсем пысӑк хак параҫҫӗ.